7 janvier 2026

Kiba-kɩtbã kẽesa b toog n na n sõng tɩ zab ne pagbã ne b kambã sẽn kiid rogmã sabaabã bɩ a sa

Sa-sik kiuug rasem a 6 n tãag a rasem a 9 yʋʋm 2025 Ministɛɛr ning sẽn get laafɩ wã tʋʋm-noor a ye b sẽn boond tɩ « SIG-eDMP » boola kiba-kɩtb sõor na ta bãmb 50  Zɩnyãre Reezõ de Wubri wã soolmẽ tɩ b zĩnd n pʋɩ taab yam sẽn kẽed ne pagbã ne b kambã sẽn maand kaalem b rogmã wakate, bɩ b rogmã poore. B zĩndgã ne taabã tʋlsem yaa sẽn na n yɩlẽ tɩ kiba-kɩtbã kẽes b toog tɩ b sõng taab n  sagl nin-buiidã, tɩ b naag taab n zab ne-a t’a kolg weoogo. A Silvi Yeri Yul/ Tarwar « DSF »  pag ning sẽn get nin-buiidã ne b zagsã rãmb laafɩ taoor soab wilgame tɩ pagbã ne b kambã sẽn kiid rogmã wakatã , naoor wʋsgo, a mi n naaga ne neb nins sẽn segd n beool n segl n gũud pagã t’a sã n kẽ logtor yirã bɩ bũmb ra paoog n yɩ sabaab n tiis-a wã, yaa bãmb rãmbã n mi n ka kẽes b toog tʋʋlle, n wat ne rẽ.

Wakat ninga b tata ne pagã, n mik tɩ b ka reng n beool n bao zɩɩm bɩ teed kẽer n dʋʋg n da gũud-a ye. A Silvi Yeri Yul/Tarwar wilgame tɩ kiba-kɩtbã sã n sak n kẽes b toog ne sagls la vẽnegr buud toor-toore, wakat sẽn wat pʋgẽ, b na n mikame tɩ b tõoga maoorã. B tʋlsmã sã n pidi,  kambã ne b ma rãmbã kũum rogmã wakat bɩ rogmã poor sã n ka sa me, bɩ a kolg weoogo. A wilgame tɩ bãmb kõo sɩd tɩ kiba-kɩtbã sã n kẽes b toog ne sagls la vẽnegr buud toor-toore, nin-buiidã me na n sak n lʋɩɩsa b toog n yãag pagbã ne b kambã tɩ b paam tɩbsgo, la b ges b pʋsã n tãag b rogem sasa.

Porfesɛɛr Adma Watara wilgame tɩ b sã n yeel tɩ pag kũum tũu ne rogem, yaa pagã sẽn na n wa kẽnd ne rasem 42 pʋga. Rẽ poore, rasem nins sẽn pʋgdã a sã n maan kaalem yaa pʋgã n yɩ sabaabo. Kambã rẽ yaa wala pag sã n dog a rasem a yopoe pʋgẽ tɩ biigã wẽneg n maan kaalem. A kaalmã sabaab tũu ne a rogmã wakate. Sasa kẽere, biigã tõe n kii pʋgẽ wã n yaool n yi, ka rẽ  bɩ a yi n wẽneg n maan kaalem rasem yopoe pʋgẽ.

Burkĩna Faso kom-kũumã ket n beeme. Yʋʋm 2010 kamb tus koabg pʋgẽ bãmb 198 n maan kaalem tɩ tũ ne b rogmã sabaabo. Rũndã zugã pagb tusr bɩ pagb kosbs-wae n maand kaalem sẽn tũ ne b pʋsã sabaabo. Vaeesgã wilgame tɩ Burkĩna wen-vɩɩs a naasã pʋgẽ kamb sẽn maand kaalem b rogmã wakat bɩ b rogmã poore, b sõorã yaa kamb 15000. Yʋʋmd pʋgẽ yaa kamb 9000 bɩ 6000 n maand kaalem sẽn tũ ne rogmã sabaabo. B sõorã sẽn ya wʋsgã wilgdame tɩ kambã kũum ket n yaa wʋsgo. Yaa rẽ la bãngdbã ges tɩ segdame tɩ b sagl nin-buiidã tɩ b kẽes b toog n beool tɩ b gɩdg-a. A gɩdgrã soay yaa wʋsgo. Pipi, ya b reng n segl pagã rogem teedo, a yãagdba, la bũmb nins fãa sẽn na n tɩ sõng-a logtorã yir tɩ bũmb ra paooge, n wa ne zu-loees ye. B modg tɩ b sã n bool logtor yir n togs tɩ b talla pʋg-pʋʋg n watẽ bɩ logtoɛɛmbã zoe n segl n bao zɩɩm bɩ teed buud fãa sẽn segd n tũ ne a rogmã n dʋʋge, la b maneg zĩigã n gũud-a. Zĩ-kãngã kibayã taasg na n sõngame tɩ nebã fãa yɩ wʋmdba, la b sak n kẽes b toogo.

OMS no-rɛɛs a Kolotɛɛr Hẽnd sẽn get laafɩ wã yell wilgame tɩ OMS yãagda bãmb a laafɩ wã yel-gɛtb ne sagls la toglg buud toor-toore. A wilgda sor ning b sẽn na n tũ tɩ pagbã ne kambã tall laafɩ b rogem wakate, la b rogem poore. A kẽesd a toog maoorã pʋgẽ sẽn na yɩl tɩ pag sã n doge, bɩ biigã ne a ma tar laafɩ. OMS tʋlsem ya b tõog n yã yam n zab ne kambã ne b ma rãmbã kũum rogmã sabaab poorẽ t’a tolg n sa. A wilgame tɩ Burkĩna Faso rãmb rɩka na-kẽndr n dat t’a sã n ka sa zãng me, bɩ a ra le yɩɩg tus koabgã pʋgẽ neb pissopoe ye. Burkĩna Faso rãmb zoe n tõogame tɩ b maoorã kẽng taoor n yɩɩd nin-sabls tẽnga. Nin-sabs tẽnga, neb tus koabg pʋgẽ yaa neb kobs-naas n maand kaalem sẽn tũ ne rogmã sabaabã. Rasem a tãabã pʋgẽ yɩɩ logtoɛɛm-bɛd n wa n wegs koe-zutã.

Baasgã wakate, logtoeem-bɛdã welga kiba-kɩtbã sul a yiibu. Sull fãa bala koe-zut nins b sẽn wilgã n togs a me sẽn tagsd tɩ b sã n tũ sor ninga b na n tõogame tɩ nebã wʋm la b sak n tũ. Kiba-kɩtbã wilgame tɩ b na n giga Burkĩna Faso wen-vɩɩs a naasã n sõs ne nin-buiidã n wek b yamã la b tall-b n kẽes maoorã pʋgẽ. B na n maana sõs buud toor-toore, Televizõ rãmb pʋse, Radiyo rãmb pʋse, la b yi n kẽng  n tɩ sõs ne-ba. B na n sõs ne-b ne buudã goam la b maan nin-naandse, nogoom dãmba, la b tũnug ne bũmb buud fãa b sẽn tõe n tũ n taas-b kibayã.

A Pẽgdwẽnde Erik Zĩnaaba